Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/4799 E., 2025/98 K.
Yargıtay · 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/4799 · K. 2025/98 · 06.01.2025
Genel HukukOy birliği
≡
Kısa özet
Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak tapudan terkinine ilişkin davada ilk derece mahkemesi, bedelin süresinde depo edilmemesi nedeniyle davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi de istinafı esastan reddetti. Yargıtay ise, bedelin ilk derece kararından sonra depo edildiğinin anlaşılması ve usul ekonomisi gözetilerek davalının esas hakkında karar verilmesini isteyip istemediğinin sorulması gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını kaldırıp ilk derece kararını bozdu.
Bu özet yapay zekâ ile karar metninden sadeleştirilmiştir; esas olan karar metnidir.
☺Vatandaş için açıklama
Bu dava, bir taşınmazın kamulaştırılmasıyla ilgiliydi. Kamulaştırma, devletin bir taşınmazı kamu yararı için almasıdır. Davacı idare, taşınmazın kamulaştırma bedelinin belirlenmesini ve taşınmazın yol olarak tapudan silinmesini istedi.
İlk derece mahkemesi, kamulaştırma bedelinin verilen sürede yatırılmadığı gerekçesiyle davayı reddetti. Davacı bu karara itiraz etti; ancak bölge adliye mahkemesi de aynı sonuca vararak itirazı kabul etmedi.
Dosya Yargıtay’a taşındı. Yargıtay, dosyada bedelin ilk derece mahkemesi kararından sonra yatırıldığına dair belge bulunduğunu dikkate aldı. Ayrıca, davalının artık işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediğinin sorulması gerektiğini belirtti. Bu nedenle önceki kararlarda isabet görmedi.
Sonuç olarak Yargıtay, bölge adliye mahkemesi kararını kaldırdı ve ilk derece mahkemesi kararını bozdu. Bu, dosyanın yeniden inceleneceği anlamına gelir; yani dava bu aşamada kesin olarak bitmiş değildir. Karar oy birliğiyle verildi.
§Avukat için özet
Dava, 4650 sayılı Kanun ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayalı kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, kamulaştırma bedelinin verilen süreler içinde depo edilmemesi nedeniyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi ise istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Temyiz eden davacı idaredir; davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
Yargıtay, HMK m. 369, 370 ve 371 ile 2942 sayılı Kanun m. 10/8 kapsamında inceleme yapmıştır. Kararda, temyiz itirazlarının büyük bölümünün yerinde görülmediği belirtilmekle birlikte bozma gerekçesi açıkça kurulmuştur. Buna göre, tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için verilen süreler içinde depo yapılmamış olsa da, sunulan banka dekontundan davacı idarenin ilk derece mahkemesi karar tarihinden sonra 13.09.2023 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda Yargıtay, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediğinin beyanının alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirlemiştir. Bu nedenle bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur. Karar oy birliğiyle verilmiştir.
Künye
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/4799, K. 2025/98, T. 06.01.2025
İlgili mahkemeler
Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
Yargılama yolu
İlk derece: ret · İstinaf: esastan ret · Temyiz eden: davacı
Savunma
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
Mevzuat
4650 sayılı Kanun; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (m. 10); 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Gerekçe özü
“2. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra 13.09.2023 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönün…”
Hüküm
Kaldırma (bölge adliye mahkemesi kararı), Bozma — oy birliği
Pratik sonuç
Dosya kararı veren mahkemeye döner; mahkeme bozmaya uyarak yeniden karar verir ya da gerekçesini göstererek önceki kararında direnebilir.
→Yargılama süreci
1
İlk derece mahkemesiDavayı reddetti
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
2
Bölge adliye mahkemesi (istinaf)İstinaf başvurusunu esastan reddetti
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan dava açılış tarihinin 31.08.2022 tarihi olması ve bu geçen zamanda davacının makul olanın ötesinde ekonomik kayba uğradığı, tespit edilen bedelin geçen sürede taşınmazın gerçek karşılığını yitirdiği, davalının mülkiyet hakkının ise usul ekonomisinin üstünde olduğu gerçeği de nazara alınarak; kamu…
↺
Yargıtay 5. Hukuk DairesiBozma
1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
?Uyuşmazlık ve gerekçe
2. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra 13.09.2023 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönün…
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle...ili, ...,...köyü 1106 parsel (ifrazla 2698 parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar etmiş, depo kararını yerine getirdiklerini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası.
Atıf yapılan mevzuat
4650 sayılı Kanun
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (m. 10)
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
¶Karar metninin tamamı
5. Hukuk Dairesi 2024/4799 E. , 2025/98 K.
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1348 Esas, 2024/259 Karar
DAVA TARİHİ : 31.08.2022
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/396 Esas, 2023/394 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle...ili, ...,...köyü 1106 parsel (ifrazla 2698 parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırma bedelinin verilen süreler içerisinde depo edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil idarenin 13.09.2023 tarihinde kamulaştırma bedelini depo ettiğini belirterek davanın reddi kararının usul ekonomisine, kanuna ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın değerlendirme tarihi olan dava açılış tarihinin 31.08.2022 tarihi olması ve bu geçen zamanda davacının makul olanın ötesinde ekonomik kayba uğradığı, tespit edilen bedelin geçen sürede taşınmazın gerçek karşılığını yitirdiği, davalının mülkiyet hakkının ise usul ekonomisinin üstünde olduğu gerçeği de nazara alınarak; kamulaştırma davalarının niteliği gereği bloke süresinin Kanun koyucu tarafından 15 gün ile sınırlandırıldığı ve bu sürenin bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabileceği ve davalı tarafçada yasal süre içerisinde yatırılmayan blokeyi kabul ettiğine dair bir beyan ve talebinin de bulunmadığı hususu da gözetilerek İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar etmiş, depo kararını yerine getirdiklerini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi için davacı idare vekiline verilen süreler içerisinde kamulaştırma bedeli depo edilmemiş ise de sunulan banka dekontuna göre davacı idarenin İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra 13.09.2023 tarihinde depo kararını yerine getirdiği anlaşıldığından, usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönünde beyanı da alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bu husus bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Bu sayfadaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya avukatlık hizmeti değildir.
Benzer bir durum mu yaşıyorsunuz?
Olayı kendi cümlelerinizle yazın; doğrulanmış Yargıtay kararları arasında anlamına göre arayalım.
Çerez tercihiniz
MRHUKUK, sitenin güvenli çalışması için zorunlu çerezler kullanır. İzin verirseniz hangi sayfaların ziyaret edildiğini ve sitenin nasıl kullanıldığını anlamak için Google Analytics analiz çerezlerini de kullanırız. Reklam çerezi kullanmıyoruz ve arama metinleriniz Google'a gönderilmez. Ayrıntılar için KVKK aydınlatma metni.