Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/4345 E., 2025/205 K.
Yargıtay · 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/4345 · K. 2025/205 · 07.01.2025
Genel HukukOy birliği
≡
Kısa özet
Dava, kamulaştırma bedelinin tespiti ile taşınmazın yol olarak tapudan terkinine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, taşınmazın arazi niteliğine göre net gelir esas alınarak değer biçilmesini ve kararın usul ile kanuna uygunluğunu yerinde bulup hükmü onamıştır.
Bu özet yapay zekâ ile karar metninden sadeleştirilmiştir; esas olan karar metnidir.
☺Vatandaş için açıklama
Bu dava, bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin belirlenmesi ve taşınmazın yol olarak tapudan silinmesi istemiyle açılmıştır. Kamulaştırma, devletin kamu yararı için özel mülkiyetteki bir yere bedel karşılığında el koymasıdır. Burada davayı açan idare, taşınmazın bedelinin tespitini ve kayıttan yol olarak terkinini istemiştir.
İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Daha sonra bölge adliye mahkemesi, yapılan istinaf başvurusunu (ilk kararın üst mahkemede yeniden incelenmesi) esastan reddetmiş ve ilk kararı doğru bulmuştur.
Dosya Yargıtay’a taşınmıştır. Yargıtay, taşınmazın arazi niteliğinde olduğu durumda net gelir esas alınarak değer biçilmesini ve belirlenen bedelin bloke edilerek ödenmesine karar verilmesini yerinde görmüştür. Ayrıca kararda hukuka aykırılık bulunmadığını söyleyerek bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. Bunun pratik anlamı, önceki kararın geçerli kalması ve dosyanın bu şekilde sonuçlanmasıdır.
§Avukat için özet
Uyuşmazlık, 4650 sayılı Kanun ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesine dayalı kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak tapudan terkinine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; istinaf aşamasında Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi başvuruyu esastan reddetmiştir. Temyiz eden davacı idaredir.
Temyizde davacı idare; objektif değer artırıcı unsur uygulanmaması gerektiğini, resmi verilerin dikkate alınmadığını ve kapitalizasyon faiz oranının yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür. Davalı taraftan cevap dilekçesi dosyada görülmemektedir.
Daire, incelemede 6100 sayılı HMK’nın 369, 370 ve 371. maddeleri ile 2942 sayılı Kanun’un 10. maddesinin sekizinci fıkrası ve 11. maddesini esas almıştır. Gerekçede, bölge adliye mahkemesi kararlarının bozulmasının ancak HMK m. 371’deki sebeplerden biri varsa mümkün olduğu vurgulanmıştır. Arazi niteliğindeki taşınmazda 2942 sayılı Kanun’un 11/1-f bendi uyarınca net gelir esas alınarak değer biçilmesinin ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalıya ödenmesine karar verilmesinin yerinde olduğu belirtilmiştir.
Sonuçta, temyiz itirazları reddedilmiş ve bölge adliye mahkemesi kararı HMK m. 370/1 uyarınca onanmıştır. Karar oy birliğiyle verilmiştir.
Künye
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/4345, K. 2025/205, T. 07.01.2025
İlgili mahkemeler
Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
Yargılama yolu
İlk derece: kabul · İstinaf: esastan ret · Temyiz eden: davacı
Savunma
Davalı tarafça verilmiş cevap dilekçesine dosya içerisinde rastlanmamıştır.
Mevzuat
4650 sayılı Kanun; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (m. 10, 11); 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 371, 370)
Gerekçe özü
“2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.”
“3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.”
Hüküm
Onama (bölge adliye mahkemesi kararı) — oy birliği
Pratik sonuç
Hüküm onandı; temyiz edilen karar bu haliyle kesinleşir.
→Yargılama süreci
1
İlk derece mahkemesiDavayı kabul etti
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
2
Bölge adliye mahkemesi (istinaf)İstinaf başvurusunu esastan reddetti
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğinde kabul edilen taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda tespit edilen objektif değer artırıcı unsur oranının ve kapitalizasyon faizinin istinaf edenin sıfatına göre yerinde olduğu, bilirkiş…
✓
Yargıtay 5. Hukuk DairesiOnama
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
?Uyuşmazlık ve gerekçe
2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artırıcı unsurun uygulanmaması gerektiğini, resmi verilerin dikkate alınmadığını, kapitalizasyon faiz oranının yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Atıf yapılan mevzuat
4650 sayılı Kanun
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (m. 10, 11)
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 371, 370)
¶Karar metninin tamamı
5. Hukuk Dairesi 2024/4345 E. , 2025/205 K.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2061 Esas, 2024/420 Karar
DAVALILAR : 1. ... vekili Avukat ...
2. ... vd. vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ : 23.01.2019
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/320 Esas, 2022/46 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun ile değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, Dilovası ilçesi, Demirciler Mahallesi 211 ada 75 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine, tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı tarafça verilmiş cevap dilekçesine dosya içerisinde rastlanmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artırıcı unsurun uygulanmaması gerektiğini, resmi verilerin dikkate alınmadığını, kapitalizasyon faiz oranının yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğinde kabul edilen taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda tespit edilen objektif değer artırıcı unsur oranının ve kapitalizasyon faizinin istinaf edenin sıfatına göre yerinde olduğu, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, raporun 2019 yılı ürün münavebe listesine uygun şekilde hazırlandığı kanaatine varılmakla, mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre, usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Bu sayfadaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya avukatlık hizmeti değildir.
Benzer bir durum mu yaşıyorsunuz?
Olayı kendi cümlelerinizle yazın; doğrulanmış Yargıtay kararları arasında anlamına göre arayalım.
Çerez tercihiniz
MRHUKUK, sitenin güvenli çalışması için zorunlu çerezler kullanır. İzin verirseniz hangi sayfaların ziyaret edildiğini ve sitenin nasıl kullanıldığını anlamak için Google Analytics analiz çerezlerini de kullanırız. Reklam çerezi kullanmıyoruz ve arama metinleriniz Google'a gönderilmez. Ayrıntılar için KVKK aydınlatma metni.