Yargıtay 5. Ceza Dairesi 2022/625 E., 2025/442 K.

5. Ceza Dairesi 2022/625 E. , 2025/442 K. MAHKEMESİ :Ceza Dairesi SUÇ : Hatadan yararlanmak suretiyle irtikap HÜKÜM : Sanık hakkında kurulan beraat hükmünün kaldırılarak zincirleme irtikap suçundan mahkumiyet Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz isteğinin süresinde olduğu ve reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü: I. HUKUKÎ SÜREÇ A. İlk Derece Ortaca 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.12.2018 tarihli ve 2015/317 Esas, 2018/1021 sayılı Kararı ile sanık hakkında hatadan yararlanmak suretiyle irtikap suçundan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 223/2-e maddesi uyarınca beraat kararı verilmiştir. B. İstinaf İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesinin 17.12.2020 tarihli ve 2020/2463 Esas, 2020/3427 sayılı Kararı ile 5271 sayılı Kanun'un 280/2. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince verilen beraat hükmünün kaldırılarak sanığın zincirleme hatadan yararlanmak suretiyle irtikap suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 250/3-4, 43/1, 62, 50/1-a ve 52/2. maddeleri uyarınca 3.740,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve aynı Kanun'un 53/5. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına hükmolunmuştur. II. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi Müvekkili hakkında atılı suçtan beraat kararı verilmesi gerekirken, delillerin takdirinde hataya düşülerek mahkumiyet kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğuna ve re'sen dikkate alınacak sair hususlara yöneliktir. B. Değerlendirme ve Gerekçe 5237 sayılı Kanun'un "İrtikap" başlıklı 250. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; "Görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği hileli davranışlarla, kendisine veya başkasına yarar sağlanmasına veya bu yolda vaatte bulunulmasına bir kimseyi ikna eden kamu görevlisi, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İkinci fıkrada tanımlanan suçun kişinin hatasından yararlanarak işlenmiş olması halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. " "Görevi Kötüye Kullanma" başlıklı 257/1. maddesinde ise; "Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." hükümlerine yer verilmiştir. 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu’nun (765 sayılı Kanun) irtikap suçunu düzenleyen 209. maddesinde; "Memuriyet sıfatını veya görevini kötüye kullanmak suretiyle..." ibaresine yer verildiği halde 5237 sayılı Kanun'un 250/2. maddesinde düzenlenen ikna suretiyle irtikap suçunun tanımında "görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle..." ibaresine yer verilmiştir. Görüldüğü üzere 765 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemede memuriyet sıfatının kullanılması hâlinde de irtikap suçunun oluştuğu açıkça belirtilmiştir. Görevin kötüye kullanılmasında; kamu görevlisinin konu, yer ve zaman bakımından görevli olması gerekmektedir. Sıfatın kötüye kullanılmasında ise kamu görevlisinin görevi kapsamına girmeyen bir hususta hukuka aykırı bir davranışta bulunması, genel olarak kamu görevlisi sıfatını kötüye kullanması söz konusudur. 5237 sayılı Kanun'un 250/3. madde ve fıkrasında düzenlenen kişinin hatasından yararlanmak suretiyle irtikap suçunun yasal unsurunun gerçekleşmesi için failin, zorlayıcı veya ikna edici hiçbir davranışı olmamasına rağmen herhangi bir sebepten yani kişinin bilgisizliği, tecrübesizliği veya hatasından yararlanarak menfaat temin etmesi ve mağdurun düştüğü bu hatada sanığın bir etkisinin bulunmaması gerektiği konusunda bir ihtilaf bulunmasa da bu suç ancak görevle bağlantılı olarak işlenebilir, sadece sıfatın kötüye kullanılması suretiyle işlenemez. Somut olayda; ...Havalimanı Şube Müdürlüğünde yolcu giriş kabininde pasaport kontrolü ile görevli polis memuru olarak görev yapan sanık hakkında, turistlerin vize ücreti olarak pasaportlar arasına koydukları paraları alarak mal edindiği kabulüyle hatadan yararlanmak suretiyle zincirleme şekilde irtikap suçundan cezalandırılmasına karar verilmiş ise de dosya kapsamında bulunan ...Mal Müdürlüğünün 17.06.2015 tarihli ve 18311501-245.99-1911 sayılı yazı cevabında; "Bilindiği üzere ...Havalimanı vize işlemleri 24-48 esasına göre görevlendirilen Dairemiz personellerince yürütülmektedir. Mesai saatleri içerisinde ayrıca Havalimanında Müdürlüğümüz veznesi ve orda görevli bir veznedar bulunmaktadır. 2014 yılı Nisan ayında elektronik vize uygulamasına geçilmiştir.Elektronik vize almadan gelen ya da elektronik vizesinde sorun olan vizeye tabi yabancı uyruklu şahıslara bandrol vize vermek ya da muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı düzenlemek suretiyle vize tahsilatı yapmak üzere görevli, dilekçenizde bahse konu ve saatte bir vize memuru, vize işlemlerinde görevli olup, talep ettiğiniz bandrol vize ücretlerini gösterir liste de yazımız ekinde mevcuttur.", 28.10.2014 tarihli, vize ücret tahsili konulu yazı cevabında ise "Vize harç pulları (bandrolleri), Muhasebat Genel Müdürlüğünün 4 sıra nolu Genelgesi doğrultusunda görevlendirilen muhasebe yetkilisi mutemetlerine zimmetle (seri numaralı) teslim edilir. Vize harcı dolar, euro ya da sterlin olarak peşin tahsil edilir, karşılığında yolcunun pasaportuna ödediği para cinsinden vize pulu yapıştırılır. Daha sonra, polis pasaport noktasına gönderilir. Eğer yolcu Türk lirası olarak ödemek isterse karşılığında alındı düzenlenerek bir nüshası yolcuya verilerek tahsil edilir. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 27.03.2014 tarihli yazısı ve Dışişleri Bakanlığının yazısına istinaden 11.04.2014 tarihi itibari ile elektronik vize uygulamasına geçildiğinden, internet üzerinden kredi kartıyla elektronik vize alan yolcular doğrudan pasaport kontrol noktasından da ülkeye geçiş yapmaktadır. Eğer yolcu elektronik vize almamış ise pasaport kontrol noktasından vize bankolarımıza geri gönderilir. Bandrol vize uygulanarak tekrar pasaport noktalanına yönlendirilir." şeklinde bilgi verildiği, bu itibarla vize ücretini ödemeyen kişilerin pasaport kontrol noktasından vize bankolarına yönlendirilmesi gerektiği bildirilmiştir. Anılan yazı cevapları ve birbirleriyle uyumlu mağdur ... şikayetçi anlatımları, soruşturma aşamasında tutulan tutanaklar ile görüntü inceleme raporları ve tüm dosya kapsamından; sanığın, vize işlemleri eksik olan turistleri vize bankolarına yönlendirmesi gerekirken görev gereklerine aykırı hareketle yönlendirmeyip tahsil etmekle görevli olmadığı paraları alarak mal edinmek suretiyle kamu zararına sebebiyet verme ve haksız menfaat sağlayarak kişilerin mağduriyetine neden olma şeklindeki eylemlerinin 5237 sayılı Kanun'un 257/1. maddesinde düzenlenen zincirleme biçimde icrai davranışla görevi kötüye kullanma suçunu oluşturacağı gözetilmeden yanılgılı değerlendirmeler sonucu yazılı şekilde aynı Kanun'un 250/3. maddesi uyarınca hüküm kurulması hukuka aykırı görülmüştür. III. KARAR Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden hükmün, 5271 sayılı Kanun'un 302/2. ve 307/5. maddeleri gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Ortaca 3. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.01.2025 tarihinde karar verildi.