Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11064 E., 2025/380 K.

10. Hukuk Dairesi 2024/11064 E. , 2025/380 K. MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/3067 E., 2024/2123 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Aksaray 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2017/365 E., 2021/268 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir. Kararın, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili özetle; 2002 yılının mayıs ayında davalı apartmanda günlük olarak dairelerin çöplerini toplamak ve haftada bir gün apartmanı silmek hususunda anlaştıklarını, apartman yönetiminin 2015 yılı Kasım ayında müvekkilinin sigortasını başlattığını, 2017 yılı Mayıs ayında işine son verildiğini, müvekkilinin 2002 yılı Mayıs ayında işe başladığını, 2017/5 e kadar hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, haftada 2 sefer apartmanın çöplerini topladığını, ayda bir temizlik yapmadığını, 2 ayda bir temizlik yaptığını, davacının temizlik konusunda mazeretler uydurduğunu, davacının yaptığı ve yapmadığı işlerin karşılığını tamamen aldığını, davacının dini ve milli bayramlarda temizlik yapmadığını, çöp toplamadığını, davacının çalıştığını iddia ettiği zaman dilimi içerisinde ... Mah. ... Bulvarında bulunan ... apartmanı, ... Apartmanı A Blok ve B Blokta ... apartmanı A Blokta çalıştığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davaları kamu düzenine ilişkin olduğundan Mahkemece re'sen inceleme ve araştırma yapılarak çalışmanın varlığının hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde saptanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait işyerinde, Kuruma bildirilen çalışma günleri dışında 11.04.2013 - 31.05.2017 tarihleri arasında ayda 6 gün çalışır şekilde, asgari ücret ile (6 gün çalışmaya oranlayarak) hizmetinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine dair karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tanığı ...'nin beyanın esas alınmadığını, davacının 2002 yılı Mayıs ayından itibaren çalışmaya başladığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. 2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının haftada 2 defa apartman çöplerini toplamış, 2 ayda bir temizlik yaptığını, tanıkların hiçbirisinin apartman sakini olmadığını, davacının apartmanda çalışmadığını, temizlikleri düzenli yapmadığını, davacının farklı apartmanlarda çalıştığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 3.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini, re'sen araştırma ilkesi uyarınca inceleme yapılması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyuşmazlık konusu dönemin bir kısmında vergi kaydı bulunan tanık ...'nin beyanında davacının ara ara apartmana geldiği, çöpleri alıp gittiğini, yarım saat bir saat çöpleri alıp gittiğini, ara sıra merdivenleri yıkadığını da gördüğünü, sürekli apartmanda durmadığını, işini yapıp gittiğini beyan ettiği, diğer dinlenen davacı ve kamu tanıklarının da davacının çöpleri aldığını temizlik yaptığını gördüklerini beyan ettiklerinin anlaşıldığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri, istinaf yoluna başvuru sebepleri ile gerekçe göstererek, kararın kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi. 3. Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2.Eldeki davada, davacı 2002/5. ay ile 2017/5. aylar arası kesintisiz şekilde davalı apartman yönetimi nezdinde kesintisiz çalıştığını iddia etmekle, Mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddine dair hüküm tesis edilmiş olup verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece yapılması gereken öncelikle, davalı apartman yönetimine ait talep konusu dönemle sınırlı olmak üzere apartman karar defterlerinin öte yandan gelir gider defter ve kayıtlarının dosya kapsamına dahil edilerek, irdelenmesi gerekmekle, iş bu kayıtlarda davacıya yapılan ödemeler var ise çalışma konusu döneme ilişkin değerlendirmede nazara alınması gerekmektedir. Öte yandan, davacıya ait ikamet kayıtları celp edilmek suretiyle, davalı apartmanda yaşayıp yaşamadığı, şayet yaşadığı belirlemesi yapılırsa hangi tarihten beri ikamet ettiği hususu irdelenmelidir. 3.Davacının kapıcılık yaptığını iddia ettiği apartmanda ikamet edip etmediği tespit edildikten sonra davacının davalı nezdinde çalışıp çalışmadığı araştırılması yapılırken; davalı apartmanda, talep konusu dönemde ikamet eden kiracılar, davalı apartmana o tarihte komşu olan diğer apartman kapıcıları, yöneticileri, komşu iş yeri sahipleri kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları davalı Kurumdan ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalıdır. 4.Ayrıca, özel hayat ile çalışma hayatının içe içe olduğu gözetilerek re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda davacının kısmi zamanlı çalışma hususu irdelenmeli; bu doğrultuda mahkemece davanın aydınlatılması yükümlülüğü kapsamında davacıdan davalı işveren nezdinde hangi işleri yaptığı, ihtilaf konusu dönem içerisinde davalı apartmanda çalışma şeklinin nasıl olduğu, gün içinde hangi işlerle uğraştığı sorularak taleplerini açıklaması istenmeli, komşu apartman kapıcıları, yöneticilerden, varsa görevi kapsamında alışveriş yaptığı komşu işyeri çalışanları saptanarak bu konuda da dinlenilmeli; davalı apartmanın büyüklüğü, kapasitesi ve yapılan işlere göre davacının davalı işyerinde yaptığı kapıcılık faaliyetini periyodik olarak hangi işler için hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yaptığı ve bunun için ne kadar zaman harcadığı araştırılmalı, günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak, çalışmaya başladığı tarih de tereddütsüz ortaya konularak, uyuşmazlık konusu dönem yönünden hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.