İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2023/239 E., 2025/6 K.

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO: 2023/239 Esas KARAR NO: 2025/6 DAVA: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ: 27/11/2023 KARAR TARİHİ: 09/01/2025 Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davaya konu tasarım tescili,------ tarihinde gerçekleşmiş olup, davalı tarafından ------- tarihinde yenileme işlemi gerçekleştirildiğini, bu kapsamda davaya konu tasarımın halen koruma süreci içerisinde olduğunu, nitekim; hak sahibi olmayan gerçek kişilerin kötü niyetli tescili durumunda işbu hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini, davalı ------ tasarımın gerçek sahibi olmadığını, tasarımın davalının tescilinden önce de dünyada kamuya sunulmuş olduğu ve yaygın olarak kullanıldığının açıklandığını, davalı ----- kötüniyetle, dünyada zaten kullanılmakta olan bu straforu ileride -----kullanan kişilere karşı tasarımdan doğan hakları kullanmak ve haksız kazanç elde etmek amacıyla tescil ettirdiğini, açıklanan nedenlerle huzurdaki davanın kabulü gerektiğini, davaya konu ---- ile davalı---- adına tescil ettirildiğini, Tasarımın --------tescilli olduğunu, tasarım başvurusunun desenle ilgili ve ürünün tamamına ilişkin adlandırma yapılmışsa, ---- formatında adlandırma yapılır ---- sınıflandırılacağına, dava konusu tasarımın,---------esas itibariyle bir ayırt ediciliği bulunmayan ve yenilik unsuru içermeyen bir tasarım olduğunu, tasarımın hükümsüzlük halleri Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 77. maddesinde düzenlendiğini, buna göre SMK madde 56/4-5-6 ve 58/4 maddeleri uyarınca işbu dava kapsamında davalı -------- tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğünü talep etme zorunluluğu doğduğunu beyanla davacının uğradığı zararlara ilişkin tazminat ve fazlaya ilişkin diğer hakları saklı kalmak kaydı ile hükümsüzlük davasının -------- esas numaralı dosyasına bildirilmesine, davanın kabulü ile davaya konu tasarımın, SMK md. 58/4-b gereği ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özelliklerini barındırıyor olmasının bilirkişi vasıtası ile tespit edilerek bu sebeple davaya konu tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davanın kabulü ile davaya konu tasarımın, SMK md. 56/4-5-6 gereği yeni ve ayırt edilebilir özelliklerinin bulunmadığının bilirkişi raporu ve----- yazılacak müzekkerelerle tespit edilerek bu sebeple davaya konu tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DAVAYA CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, dava konusu ve müvekkil adına tescilli ürün hakkında strafor deseni, -------- yürütülerek ve üzerinde gerek görüntü olarak gerekse de teknik açıdan işlevsellik yönünden oldukça emek sarf edilerek müvekkili tarafından özgün olarak tasarlanmış olup ---- numarası ile tasarım olarak tescil olunduğunu, ilgili tasarımin davalını tek yetkilisi olduğu şirket tarafından ------------adı altında üretilmekte, pazarlanmakta ve satılmakta olup, işbu hususun davalı şirketin internet sitesinde ve kataloglarında yer aldığını, müvekkili şirketin ticari faaliyet alanı doğrultusunda kendi adına tescilli tasarımının şirketine kullandırdığından davalı şirketin tasarım üzerinden ticari faaliyette bulunabilmesi için ayrıca bir devir yahut lisans sözleşmesine gerek bulunmadığını, her ne kadar dava konusu ürünün ------ nezdindeki tasarım başvurusunun -------- tarihinde gerçekleştirilmişse de, müvekkilinin yetkilisi olduğu müvekkili şirketin, tasarım ile ilgili çalışmalara ---- ayında başladığını , çizimlerini gerçekleştirdiğini, firmalar ile anlaşma sağladığını ve ürünün üretimine başladığını, bu hususun, tek başına tasarımın tescil tarihinden önce kamuya sunulduğunun göstergesi olduğunu, mahkeme tarafından uygun görüldüğü takdirde dava konusu tasarımının ilk üretimin yapıldığı ve yazışmalarda yer alan firma yetkilisinin tanık olarak dinlenmesi halinde de piyasada ürünün ilk kez Müvekkiil ve yetkili olduğu Şirket tarafından kamuya sunulduğunun görülebileceğini, bunun yanı sıra dava konusu tasarımın -------- nezdinde tescili ile birlikte ürünün teknik olarak incelenmesi ve standardının belirlenmesi için başvurularda bulunmuş ve tescilli ürün üzerine ilgili kurumlardan ürünün teknik olarak da uygun olduğuna dair raporlar alındığını, Müvekkili ve yetkilisi olduğu Müvekkili Şirketin, yukarıda bahsi geçen çalışmalar neticesinde işbu davanın konusu olan tasarım ile ilgili tescil hakkına sahip olmakla birlikte ---- tanınır hale geldiğini, hal böyle olmakla birlikte, Müvekkili Şirket tarafından katılım sağlanan ve ------- bulunmakta olan Davacı Şirket’in standında, Müvekkil’inin---- davanın da konusu olan ürüne ilişkin tasarım haklarını ihlal eden ürünlerin sergilenmekte olduğu tespit edildiğini, Davacı --------- fuarında yer alan standında Müvekkil’inin bahse konu tasarımı ile iltibas oluşturduğu, Müvekkil’inin tasarım hakkına konu tasarımın birebir aynısının Müvekkil’inin izni olmaksızın kullanıldığı ve tanıtıldığının görüldüğünü, tasarımın markalaşmış ------ adının da aynı şekilde kullanılmasını Davacı Şirket’in kötüniyetini açıkça ortaya koyduğunun anlaşıldığını, bunun üzerine -------Müvekkilinin tasarım hakkını ihlal ettiğinin tespit edilmesi ve Müvekkilinin ihlal sebebiyle uğradığı zararların giderilmesi amacı ile Davacı Şirket aleyhine dava ikame edildiğini,-------- dosyasının henüz yargılamasına devam olunduğunu, ileri sürerek davacı tarafın kendi beyanlarında çeliştiği, işbu davanın Müvekkili Şirket adına taraflarınca ikame edilen ve bahsi geçen davadan sonra ikame edildiğini, davacı tarafın hükümsüzlüğünü iddia ettiği dava konusu tasarımın birebir aynısı için kendisinin de tasarım başvurusunda bulunduğu sebebiyle kötüniyetinin açık bir şekilde görülebileceği, dava konusu ürününün yeni ve ayıt edici olmadığına yönelik herhangi bir delil sunulmadığını, ürünün sadece zikzak tasarımdan ibaret olmadığı ve bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği hususları doğrultusunda davacı tarafından ikame edilen dayanaksız, gerçeğe aykırı ve kötüniyetli olarak ikame edilen işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK:Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı adına tescilli ----- tescil numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.Dava dışı ---- numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin --- olduğu anlaşılmıştır.Davacının---- numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin--- olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya ---- kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde------- adına tescil edilmiştir. Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre; dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımlar hükümsüzlüğü istenen strafor deseni ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen desenlerdir. Hükümsüzlüğe dayanak olarak---farklı ürünlerde kuıllanımı gösterilmiştir------ grafik tasarım alanında uzun yıllardır bilinen ve farklı ürünlerde kullanılan bir grafik desendir. Tasarımlar karşılaştırıldığında her ne kadar desenler benzer olsa da ürünlerin kategorilerini farklı olduğu ve bu şekilsel benzerliğin ürünleri benzer olarak algılanmasına yol açmadığı sonucuna varılmıştır. ----- ait olduğu belirtilen 2012 yılına ait kataloğun incelenmesi: Davacı tarafın--------- yılına ait olduğu belirtilen kataloğunda yer alan ürünlerin ilgili tasarımıın yenilik ve ayırt edicilik niteliğini ortadan kaldırdığını belirtmektedir. İlgili kataloğa ait fotoğraflar aşağıdaki gibidir. Katalog üzerinde hangi yıla ait olduğuna dair herhangi bir ibare bulunmamaktadır.Dava konusu yenilik ve ayırt edicilik yönünden karşılaştırılan tasarımlar strafor deseni tasarımlarıdır. Her iki tarafa ait tasarımlar da dikdörtgen oranı boyutlarında yüzey üzerinde yer alan zikzak desenlerden oluşmaktadır. Yapılan değerlendirme sonucunda Hükümsüzlüğü istenen ------- tasarım ile dosyaya sunulan ve 2012 yılına ait olduğu belirtilen katalogda yer alan tasarımların benzer olarak algılandıkları sonucuna varılmıştır. Yukarıda da değindiğimiz gibi bahsedilen katalog üzerinde herhangi bir tarih ibaresi bulunmamaktadır.Davacı------- daha önce kamuya sunulduğunu belirtmiştir ancak yapılan incelemede ilgili sayfanın açılmadığı görülmüştür. ---- üzerinden yapılan incelemede sitenin --- yılları arasında ekran görüntülerinin aldığı tespit edilmiş olup, Hükümsüzlüğü istenen ---- tasarımın başvuru tarihinden önceye ait herhangi bir ürün görseli tespit edilememiştir.Ayrıca dilekçelerde yer alan selit.com internet sitesinde ilgili ürüne benzer herhangi bir ürüne rastlanılmamıştır.Sonuç olarak; dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi ve yukarıda yapılan tespitler ve yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucu; Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü istenen ---- numaralı tasarım yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olduğu," yönünde görüş bildirilmiştir. UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME:6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56 ve 77. Maddeleri, GEREKÇE:Dava, tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır. Davacı taraf davalı adına tescilli ------numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfına haiz olmadığını, bu sebeple tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Sınai Mülkiyet Kanunun 77. maddesinde tasarımların hükümsüzlük halleri belirtilmiştir. Buna göre, bu Kanunun 56. ve 57. maddelerinde belirtilen şartlara sahip olmadığı ispat edilen tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilebilir. Kanunun 56. maddesinde yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların belge verilerek korunacağı, birleşik ürünün parçasının tasarımının birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olması, parçanın görünür durumda olan özelliklerinin, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılaması halinde korunacağı belirtilmiştir.Kanunun 56/4. maddesinde yenilik unsuru, 56/5. maddesinde ise ayırt edicilik unsuru tanımlanmıştır. Buna göre, tescilli tasarım için bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması için, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim tescilli tasarım için, başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş, herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı belirtilmiştir.Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olayda,-----numaralı tasarımın davalı adına tescilli olduğu ve halen koruma altında bulunduğu, tasarımın başvuru tarihinin ----- olduğu, bu tarih dikkate alındığında tasarımın bu tarihten önce kamuya sunulmamış olması ve ayırt edicilik fonksiyonunun bulunması gerektiği, konunun uzman incelemesi gerektirdiği ve bu sebeple Mahkememizce alınan ----- tarihli bilirkişi heyetinden alınan raporda dava konusu tasarımın yenililik ve ayırt edicilik fonksiyonu olmadığına ilişkin ileri sürülen tasarım örnekleri ile karşılaştırıldığında desenlerin benzer olduğu ancak desenler benzer olsa da ürün niteliklerinin farklı olduğu, bu haliyle ürün benzerliğinin olmayacağı, her ne kadar --------firmasına ait kataloglarda yer alan ürün tasarımlarının davalı tasarımına benzer tasarımların varlığı ileri sürülmüş ve bilirkişi raporu ile de benzerlik olduğu tespit edilmiş ise de kataloglarda bir tarihin mevcut olmadığı ve kamuya sunuldukları tarihin net bir tarih olmadığı ve davalı tarafın tasarımından önce kamuya sunulduğu sabit olmadığından davalı tarafın tasarımının 03.07.2014 tarihi itibariyle yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına sahip olduğu kabul edilmiş ve ispatlanmayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, 3-Davalı yararına "Tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine ilişkin dava yönünden" Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine, 4-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgililere iadesine, Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/01/2025